Emotional Granularity | Συναισθηματική διαφοροποίηση
Chinese Language Educator Philosophy (MSc) | Clinical Psychology
Πόση αυτογνωσία χωρά σε ένα «νιώθω περίεργα»;
Η συναισθηματική ακρίβεια είναι μορφή αυτογνωσίας.
Κάποιες φορές θυμώνεις, ενώ στην πραγματικότητα έχεις πληγωθεί. Άλλες φορές απομακρύνεσαι, ενώ αυτό που έχεις περισσότερο ανάγκη είναι μια αγκαλιά. Και κάποιες φορές λες «είμαι καλά», γιατί ούτε εσύ ξέρεις πώς να εξηγήσεις αυτό που νιώθεις.
Στην καθημερινότητά μας δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωρίσουμε αυτό που αισθανόμαστε. Συχνά χρησιμοποιούμε γενικές εκφράσεις, όπως «είμαι πιεσμένος», «δεν έχω διάθεση» ή «κάτι με ενοχλεί», χωρίς να μπορούμε να προσδιορίσουμε τι ακριβώς συμβαίνει. Μπορεί να πρόκειται για απογοήτευση, αμηχανία, ανασφάλεια ή για μια ανάγκη που δεν έχουμε εκφράσει. Η συναισθηματική διαφοροποίηση, γνωστή στην ψυχολογία ως emotional granularity, αφορά ακριβώς αυτή την ικανότητα: να αναγνωρίζουμε τις διαφορές ανάμεσα στα συναισθήματά μας και να τα περιγράφουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια. Δεν αισθανόμαστε όλοι το ίδιο σε παρόμοιες καταστάσεις, ούτε αντιδρούμε πάντοτε με τον ίδιο τρόπο. Ακόμη και ένα συναίσθημα που θεωρούμε γνώριμο μπορεί κάθε φορά να έχει διαφορετική αιτία.
Στις ανθρώπινες σχέσεις αυτό γίνεται ιδιαίτερα αισθητό. Ένας άνθρωπος μπορεί να αντιδράσει απότομα σε μια συζήτηση, ενώ στην πραγματικότητα έχει αισθανθεί παραμελημένος. Κάποιος άλλος μπορεί να επιλέξει τη σιωπή επειδή δυσκολεύεται να παραδεχτεί ότι φοβάται μια απόρριψη. Όταν δεν καταλαβαίνουμε τι μας συμβαίνει, είναι δύσκολο να το εξηγήσουμε και στους άλλους. Έτσι, μια παρεξήγηση μπορεί να μεγαλώσει ή μια συζήτηση να καταλήξει σε ένταση, χωρίς να έχει ειπωθεί ποτέ αυτό που πραγματικά μας απασχολεί. Η αναγνώριση ενός συναισθήματος δεν λύνει αυτομάτως το πρόβλημα, μας βοηθά όμως να καταλάβουμε καλύτερα την αντίδρασή μας.
Όταν δεν καταλαβαίνουμε τι μας συμβαίνει, είναι δύσκολο να το εξηγήσουμε και στους άλλους. Έτσι, μια παρεξήγηση μπορεί να μεγαλώσει ή μια συζήτηση να καταλήξει σε ένταση, χωρίς να έχει ειπωθεί ποτέ αυτό που πραγματικά μας απασχολεί.
Για πολλούς ανθρώπους, η έκφραση των συναισθημάτων παραμένει μια δύσκολη διαδικασία. Από μικρή ηλικία μαθαίνουμε ποιες αντιδράσεις θεωρούνται αποδεκτές και ποιες είναι προτιμότερο να κρατάμε για τον εαυτό μας. Στους άνδρες, για παράδειγμα, η θλίψη ή η ευαλωτότητα συχνά αντιμετωπίζονται ως κάτι που δεν πρέπει να φαίνεται. Ο θυμός μπορεί να εκφράζεται ευκολότερα από τη στενοχώρια, ενώ η ανάγκη για συναισθηματική υποστήριξη μπορεί να μένει ανείπωτη. Αυτές οι συνήθειες επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον ίδιο μας τον εαυτό. Η αυτογνωσία δεν προϋποθέτει να έχουμε πάντοτε έτοιμες απαντήσεις. Χρειάζεται, κάποιες φορές, να παραδεχτούμε ότι δεν γνωρίζουμε ακόμη τι αισθανόμαστε και να δώσουμε στον εαυτό μας τον χρόνο να το καταλάβει.
Δεν είναι απαραίτητο να αναλύουμε κάθε σκέψη ή να αναζητούμε διαρκώς εξηγήσεις για όσα νιώθουμε. Υπάρχουν όμως στιγμές που αξίζει να αναρωτηθούμε αν αυτό που ονομάζουμε θυμό είναι τελικά απογοήτευση, αν η απόστασή μας από έναν άνθρωπο κρύβει φόβο ή αν η συνεχής κούραση συνοδεύεται από συναισθήματα που έχουμε αφήσει στην άκρη. Όσο καλύτερα γνωρίζουμε τον εσωτερικό μας κόσμο, τόσο ευκολότερο γίνεται να επικοινωνούμε με ειλικρίνεια και να αναγνωρίζουμε τι είναι σημαντικό για εμάς.
Όταν καταλάβεις τι πραγματικά αισθάνεσαι, αρχίζεις να καταλαβαίνεις και τι έχεις ανάγκη.
