Social Media και καθημερινή ζωή

Τι θα γινόταν αν ξεκινούσες τη μέρα σου με ένα βλέμμα στον εαυτό σου αντί στην οθόνη; Ίσως να άκουγες τι πραγματικά χρειάζεσαι. Ίσως να ήσουν λίγο πιο κοντά σε σένα.

Ξυπνάς το πρωί και το πρώτο σου βλέμμα πάει στην οθόνη. Μηνύματα, ειδοποιήσεις, ιστορίες φίλων, ένα γρήγορο scroll πριν καν βάλεις καφέ. Χωρίς να το καταλάβεις, έχεις ήδη μπει στον ρυθμό της ημέρας, όχι μέσα από το σώμα σου ή τις ανάγκες σου, αλλά μέσα από την ψηφιακή ζωή των άλλων. Δεν είσαι μόνος. Αυτή είναι η καθημερινότητα για εκατομμύρια άνδρες σήμερα. Όμως πόσο «κοντά» είμαστε στ’ αλήθεια στους άλλους και στον εαυτό μας, όταν είμαστε συνεχώς συνδεδεμένοι;

Ο σύγχρονος άνδρας καλείται να είναι παρών, δραστήριος, ενημερωμένος, να συμμετέχει, να σχολιάζει, να προβάλλει. Τα social media δεν είναι απλώς εργαλεία επικοινωνίας. Έχουν γίνει ο καθρέφτης της κοινωνικής μας εικόνας. Όμως αυτός ο καθρέφτης είναι καμπύλος. Δείχνει επιτυχία, σώματα, ζευγάρια, αυτοκίνητα, quotes, αστεία, lifestyle. Δείχνει πολλά, αλλά όχι πάντα την αλήθεια.

Η ψυχολογία γνωρίζει εδώ και καιρό ότι ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουμε αυτά που βλέπουμε επηρεάζει άμεσα το πώς νιώθουμε. Η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Προσέγγιση τονίζει ότι το συναίσθημα δεν γεννιέται από το ίδιο το γεγονός αλλά από τη σκέψη μας γι’ αυτό. Αν βλέπεις μια φωτογραφία ενός φίλου σε ένα ταξίδι, μπορείς να πεις “μπράβο του” και να συνεχίσεις τη μέρα σου. Μπορεί όμως και να αρχίσεις να νιώθεις ανεπαρκής, ότι δεν είσαι αρκετά “πετυχημένος”, ότι η δική σου ζωή υστερεί. Και τότε, αυτό που ξεκίνησε σαν ένα scroll, γίνεται εσωτερική πίεση.

Μια εντυπωσιακή μελέτη του Πανεπιστημίου του Πίτσμπουργκ (Primack et al., 2017), η οποία εξέτασε τη συμπεριφορά 1.787 νέων ενηλίκων, έδειξε ότι όσοι χρησιμοποιούν τα social media για περισσότερες από δύο ώρες την ημέρα έχουν διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν συμπτώματα κατάθλιψης, σε σχέση με εκείνους που τα χρησιμοποιούν λιγότερο. Δεν πρόκειται μόνο για την ποσότητα του χρόνου, αλλά για τον τρόπο με τον οποίο τα social media επηρεάζουν την αίσθηση του εαυτού. Ο άνδρας που έχει μάθει να «κρατά μέσα του» αυτά που νιώθει, είναι πιο πιθανό να βιώσει αυτή την πίεση σιωπηλά.

Παρόμοια ευρήματα είχε και η μελέτη των Vogel et al. (2014), όπου διαπιστώθηκε ότι η σύγκριση με τις “τέλειες” εικόνες των άλλων στα social media σχετίζεται με χαμηλότερη αυτοεκτίμηση και αυξημένα συναισθήματα ανεπάρκειας, ιδιαίτερα όταν η χρήση είναι παθητική (scroll χωρίς αλληλεπίδραση).

Δεν είναι ανάγκη να κατηγορήσουμε την τεχνολογία. Τα social media δεν είναι ο εχθρός. Είναι ταυτόχρονα ένα μέσο έκφρασης, εργαλείο δικτύωσης, ενημέρωσης, ακόμη και δημιουργίας. Το πρόβλημα ξεκινά όταν ο άνδρας αρχίζει να ζει μέσα από την οθόνη, όταν συγκρίνει τον εαυτό του με τις curated ζωές των άλλων, όταν μετρά την αξία του με likes και προβολές.

Η λύση δεν είναι απαραίτητα να αποσυνδεθείς. Είναι να επανασυνδεθείς πρώτα με σένα. Να μπεις στα social media με επίγνωση, όχι από συνήθεια. Να ρωτάς τον εαυτό σου γιατί μπαίνεις εκείνη τη στιγμή. Να θυμάσαι ότι δεν είσαι η εικόνα σου, αλλά η ουσία σου. Κανένα post δεν μπορεί να χωρέσει αυτό που είσαι. Κανένα story δεν αντικαθιστά μια αληθινή συζήτηση, έναν περίπατο, έναν καφέ με φίλο.

Ο δυνατός άνδρας δεν είναι εκείνος που προβάλλει τα πάντα. Είναι εκείνος που τολμά να μείνει λίγο μόνος, να σταθεί στη σιωπή, να ακούσει τον εαυτό του και να πει:

“Εδώ είμαι. Ακόμα κι αν δεν με δει κανείς.”