Η μοναξιά των ανδρών: Όταν το «είμαι καλά μόνος μου» κρύβει κάτι περισσότερο
«Είμαι καλά μόνος μου». Μια φράση που πολλοί άνδρες λένε και, αρκετές φορές, πράγματι ισχύει. Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο να επιλέγει ένας άνδρας τη μοναχικότητά του και στο να έχει συνηθίσει τόσο πολύ τη μοναξιά, ώστε να μην αναγνωρίζει πλέον ότι του λείπει η ουσιαστική σύνδεση.
Η μοναχικότητα μπορεί να είναι μια υγιής και συνειδητή επιλογή. Είναι ο χρόνος που ένας άνθρωπος περνά με τον εαυτό του επειδή τον χρειάζεται. Μπορεί να ξεκουραστεί, να σκεφτεί, να ασχοληθεί με όσα τον ενδιαφέρουν και να απομακρυνθεί για λίγο από τις απαιτήσεις της καθημερινότητας. Δεν υπάρχει απαραίτητα θλίψη ή αίσθημα απομόνωσης. Αντίθετα, μπορεί να υπάρχει ηρεμία.
Η μοναξιά είναι διαφορετική. Δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία αν κάποιος βρίσκεται μόνος στο σπίτι ή ανάμεσα σε δεκάδες ανθρώπους. Ένας άνδρας μπορεί να έχει φίλους, σύντροφο, οικογένεια, μια απαιτητική επαγγελματική ζωή και έντονη κοινωνική παρουσία και παρ’ όλα αυτά να αισθάνεται βαθιά μόνος.Γιατί η μοναξιά δεν αφορά μόνο την απουσία ανθρώπων. Αφορά κυρίως την απουσία ουσιαστικής συναισθηματικής σύνδεσης.
Για πολλούς άνδρες αυτή η εμπειρία είναι ακόμη πιο δύσκολο να αναγνωριστεί και να εκφραστεί. Από μικρή ηλικία αρκετοί έχουν μάθει ότι πρέπει να είναι δυνατοί, ανεξάρτητοι και ικανοί να λύνουν μόνοι τους τα προβλήματά τους. Φράσεις όπως «μην παραπονιέσαι», «πρέπει να είσαι δυνατός» ή «θα το ξεπεράσεις μόνος σου» μπορεί σταδιακά να δημιουργήσουν την αντίληψη ότι η ανάγκη για συναισθηματική υποστήριξη αποτελεί ένδειξη αδυναμίας.
Υπάρχει επίσης μια λεπτή διαφορά ανάμεσα στην ανεξαρτησία και στη συναισθηματική απομόνωση. Το να μπορεί ένας άνδρας να σταθεί μόνος του είναι σημαντικό. Το να πιστεύει όμως ότι δεν πρέπει ποτέ να χρειάζεται κανέναν είναι κάτι διαφορετικό.
Έτσι, ένας άνδρας μπορεί να μάθει να μιλά εύκολα για τη δουλειά, την πολιτική, τον αθλητισμό ή τα καθημερινά προβλήματα, αλλά να δυσκολεύεται να πει «φοβάμαι», «δεν είμαι καλά», «μου λείπει κάποιος» ή απλώς «νιώθω μόνος».Και όταν τα συναισθήματα δεν εκφράζονται, δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται.
Η ανδρική μοναξιά συχνά δεν έχει την εικόνα που περιμένουμε. Μπορεί να κρύβεται πίσω από πολλές ώρες εργασίας, ένα διαρκώς γεμάτο πρόγραμμα, υπερβολική ενασχόληση με τη γυμναστική, συνεχείς εξόδους ή επιφανειακές γνωριμίες. Μπορεί επίσης να εμφανίζεται ως ευερεθιστότητα, συναισθηματική απόσταση ή σταδιακή απομάκρυνση από φίλους και ανθρώπους που κάποτε ήταν σημαντικοί.
Ιδιαίτερα μετά από έναν χωρισμό, ένα διαζύγιο, την αποχώρηση των παιδιών από το σπίτι ή μια σημαντική αλλαγή στην επαγγελματική ζωή, ένας άνδρας μπορεί να αντιληφθεί ότι μεγάλο μέρος της κοινωνικής και συναισθηματικής του ζωής ήταν οργανωμένο γύρω από τη σχέση, την οικογένεια ή την εργασία του. Όταν αυτή η σταθερότητα αλλάξει, το αίσθημα κενού μπορεί να γίνει πολύ πιο έντονο.
Υπάρχει επίσης μια λεπτή διαφορά ανάμεσα στην ανεξαρτησία και στη συναισθηματική απομόνωση. Το να μπορεί ένας άνδρας να σταθεί μόνος του είναι σημαντικό. Το να πιστεύει όμως ότι δεν πρέπει ποτέ να χρειάζεται κανέναν είναι κάτι διαφορετικό.
Η επιστημονική έρευνα έχει δείξει ότι η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση δεν αποτελούν μόνο συναισθηματικές εμπειρίες αλλά συνδέονται και με σημαντικές επιπτώσεις στη συνολική υγεία. Μεγάλη μεταανάλυση έδειξε ότι η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο πρόωρης θνησιμότητας, αναδεικνύοντας πόσο σημαντικές είναι οι ουσιαστικές ανθρώπινες σχέσεις για την υγεία και την ευεξία μας (Holt Lunstad et al., 2015).
Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι ένας άνδρας πρέπει να φοβάται να είναι μόνος. Η ικανότητα να απολαμβάνει κανείς τη μοναχικότητά του μπορεί να αποτελεί ένδειξη αυτονομίας και συναισθηματικής ωριμότητας. Το σημαντικό είναι η μοναχικότητα να αποτελεί επιλογή και όχι έναν ασφαλή τρόπο να αποφεύγεται η εγγύτητα.
Ίσως λοιπόν το ερώτημα δεν είναι «πόσους ανθρώπους έχω γύρω μου;». Είναι «με πόσους ανθρώπους μπορώ πραγματικά να είμαι ο εαυτός μου;».Γιατί ένας άνδρας μπορεί να έχει εκατοντάδες επαφές στο κινητό του και να μην έχει έναν άνθρωπο στον οποίο θα τηλεφωνήσει όταν πραγματικά δεν είναι καλά.
Η ουσιαστική σύνδεση δεν απαιτεί μεγάλο κοινωνικό κύκλο. Απαιτεί σχέσεις στις οποίες υπάρχει εμπιστοσύνη, ειλικρίνεια και χώρος για ευαλωτότητα. Σχέσεις στις οποίες δεν χρειάζεται κάποιος να αποδεικνύει συνεχώς ότι είναι δυνατός.
Ίσως τελικά η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται στο «δεν χρειάζομαι κανέναν». Βρίσκεται στο να μπορεί ένας άνδρας να είναι καλά με τον εαυτό του, χωρίς να φοβάται να συνδεθεί με τους άλλους.Γιατί το αντίθετο της μοναξιάς δεν είναι να είσαι συνεχώς με κόσμο. Είναι να αισθάνεσαι ότι κάπου μπορείς να είσαι πραγματικά ο εαυτός σου και ότι κάποιος σε βλέπει, σε ακούει και σε καταλαβαίνει.