Ταξίδια και συναισθήματα: Γιατί έχουμε ανάγκη να φεύγουμε
Κάθε ταξίδι ξεκινά με έναν προορισμό, όμως σπάνια αφορά μόνο τον τόπο που θα επισκεφθούμε. Πίσω από την απόφαση να κλείσουμε ένα εισιτήριο, να ετοιμάσουμε μια βαλίτσα και να αφήσουμε για λίγο την καθημερινότητά μας, κρύβονται συχνά βαθύτερες ψυχολογικές ανάγκες. Ως ψυχολόγος, παρατηρώ ότι ο τρόπος που ταξιδεύουμε και οι προορισμοί που επιλέγουμε μπορούν να αποκαλύψουν πολλά για τη συναισθηματική μας κατάσταση.
Δεν είναι τυχαίο ότι σε διαφορετικές περιόδους της ζωής μας αναζητούμε διαφορετικές εμπειρίες. Άλλοτε μας ελκύει η ηρεμία ενός απομονωμένου νησιού, άλλοτε η ένταση μιας πολύβουης πόλης και άλλοτε η επαφή με τη φύση. Οι επιλογές αυτές συχνά αντικατοπτρίζουν αυτό που έχουμε περισσότερο ανάγκη εκείνη τη στιγμή.
Όταν βιώνουμε έντονο στρες, ο οργανισμός μας αναζητά ασφάλεια και ξεκούραση. Μετά από έναν χωρισμό, μια επαγγελματική πίεση ή μια δύσκολη περίοδο, πολλοί άνθρωποι αισθάνονται έντονη την ανάγκη να ταξιδέψουν. Δεν προσπαθούν απαραίτητα να ξεφύγουν από έναν τόπο αλλά από το ψυχικό φορτίο που κουβαλούν. Η αλλαγή περιβάλλοντος δημιουργεί την αίσθηση μιας νέας αρχής και δίνει στον εγκέφαλο την ευκαιρία να απομακρυνθεί προσωρινά από τα ερεθίσματα που συνδέονται με το άγχος.
Η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι τα ταξίδια μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της ψυχικής ευεξίας, μειώνοντας τα επίπεδα στρες και αυξάνοντας την αίσθηση ικανοποίησης από τη ζωή, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από πραγματική αποσύνδεση από τις καθημερινές απαιτήσεις (Gilbert & Abdullah, 2004).
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διάκριση. Άλλο η ξεκούραση και άλλο η φυγή. Ένα ταξίδι μπορεί να λειτουργήσει θεραπευτικά όταν μας επιτρέπει να ανακτήσουμε δυνάμεις, να αποκτήσουμε νέες εμπειρίες και να επιστρέψουμε με μεγαλύτερη διαύγεια. Όταν όμως χρησιμοποιείται ως ο μοναδικός τρόπος για να αποφύγουμε δύσκολα συναισθήματα ή προβλήματα, τότε η ανακούφιση είναι συνήθως προσωρινή. Γιατί, όσο μακριά κι αν ταξιδέψουμε, ο εαυτός μας ταξιδεύει πάντα μαζί μας.
Ίσως γι’ αυτό αρκετοί άνθρωποι επιστρέφουν από τις διακοπές και μέσα σε λίγες ημέρες νιώθουν ξανά το ίδιο άγχος ή την ίδια ψυχική κόπωση. Το ταξίδι άλλαξε τις εικόνες γύρω τους, όχι όμως απαραίτητα τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν τη ζωή τους.
Από την άλλη πλευρά, τα ταξίδια έχουν μια μοναδική δύναμη. Μας βγάζουν από τη ζώνη άνεσής μας. Μας φέρνουν σε επαφή με νέους ανθρώπους, διαφορετικές κουλτούρες και απρόβλεπτες καταστάσεις. Μέσα από αυτές τις εμπειρίες ενισχύεται η ψυχική ευελιξία, η δημιουργικότητα και η αυτογνωσία. Συχνά ανακαλύπτουμε πλευρές του εαυτού μας που στην καθημερινότητα δεν είχαν χώρο να εκφραστούν.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι ένα ταξίδι μάς προσφέρει κάτι που σήμερα σπανίζει: χρόνο. Χρόνο να σταματήσουμε, να παρατηρήσουμε, να σκεφτούμε και να ακούσουμε τις πραγματικές μας ανάγκες. Κάποιες φορές η μεγαλύτερη αξία ενός ταξιδιού δεν βρίσκεται στα αξιοθέατα που επισκεφθήκαμε αλλά στις σκέψεις που κάναμε κοιτάζοντας τη θάλασσα, περπατώντας σε έναν άγνωστο δρόμο ή απολαμβάνοντας μια στιγμή σιωπής.
Τα πιο σημαντικά ταξίδια δεν είναι εκείνα που μας οδηγούν απλώς σε έναν νέο προορισμό. Είναι εκείνα που μας βοηθούν να επιστρέψουμε λίγο πιο ήρεμοι, λίγο πιο συνειδητοποιημένοι και λίγο πιο κοντά στον εαυτό μας.